انواع و نمونه متن وصیت نامه

معنای وصیت در لغت  اندرز و نصیحت و آنچه که بدان سفارش می‌کنند، است و در علم حقوق نیز تقریباً به همین معنا به کار می‌رود. بدون شک کمتر کسى است که تاکنون، با واژه وصیت برخورد نکرده باشد. وصیت از جمله اعمال حقوقى است که هر فردى ممکن است نیازمند آن باشد. چه بسیار دیده شده است که اشخاص نمی‌توانند دیون و طلب‌هاى خویش را در زمان حیات خود پرداخت یا مطالبه کنند یا تمایل به انجام کارى داشته‌اند که قسمتى از آن را در زمان حیات، انجام داده‌اند و بخشی از آن با فوت آنها ناتمام مانده است اصولاً با مرگ ارتباط بین مال و مالک آن قطع می شود و قاعدتاً کسی نمی تواند برای اموال خود پس از مرگ تصمیم گرفته و تعیین تکلیف نماید. در سیستم حقوقی ایران و اسلام چیزی تحت عنوان محرومیت از ارث قانونگذاری نشده و معتبر و محترم نیست؛ با وجود همه اینها قانونگذار با تأسیس وصیت اجازه دخالت اندک، جزئی و محدودی به مالک می دهد تا در جزئی از اموال خود یا نحوه اداره آن در زمان بعد از فوت دخالت و تصرفاتی بنماید. در ماهیت وصیت و اینکه عقد است یا ایقاع اظهار نظرهای فراوانی شده است اما آنچه معلوم است وصیت ناشی از اراده مالک بوده و انواع وصیت واجد احکام و ویژگی ها و خصوصیات منحصر به خود است که در ادامه به توضیحات در این خصوص میپردازیم و هم چنین نمونه متن وصیت نامه رسمی نیز آورده شده است.

محاسبه میزان سهم ارث هر یک از ورثه

نکات مهم تنظیم وصیت نامه

• مطابق ماده ۲۷۶  به بعد قانون امور حسبی ۳ نوع وصیت نامه قابل پذیریش در دادگاه وجود دارد :۱- وصیت نامه خودنوشت، ۲- وصیت نامه رسمی، ۳-وصیت نامه سری، ۴- وصیت در موارد فوق العاده (فورث ماژور).
• هر سندی که خارج از این چهار شکل باشد به عنوان وصیت نامه پذیرفته نمی شود هر چند که اصالت آن مورد تردید و انکار قرار نگیرد.
• تفاوت این وصیت نامه ها در قدرت اثباتی آنهاست به طور مثال وصیت نامه خودنوشت سندی عادی است و حتماً می بایست ظرف مهلت معینی به دادگاه ارائه شود و گرنه از اعتبار می افتد.
•  وصیت نامه رسمی مانند سایر اسنادرسمی قدرت اثباتی و اجرایی دارد و هیچگاه نیز اعتبار آن از بین نمی رود.
• وصیت در موارد فورث ماژور یا فوق العاده مثل جنگ، بیماریه های فراگیر، سیل، زلزله در ماده ۲۸۳ به بعد قانون امور حسبی آمده است.
•  مستند به ماده ۸۲۶ قانون مدنی، وصیت تملیکى عبارت است از اینکه کسى عین یا قسمتى از مال خود را براى زمان بعد از فوتش به دیگرى مجاناً تملیک کند. همچنین وصیت عهدى به این معنا است که شخصى یک یا چند نفر را براى انجام امر یا امورى یا تصرفات دیگرى مأمور کند.

انواع وصیت نامه

مرسوم ترین نوع وصیت نامه نوعی است که در آن شخص وصیت کننده، گفته‌های خود خطاب به ورثه را بر ورقه‌ای از کاغذ با دست‌خط خودش می‌نویسد و از چند معتمد محل نیز می‌خواهد تا زیر آن را امضا کنند.

البته این نوع وصیت‌ نامه از لحاظ حقوقی، وصیت‌نامه عادی تلقی می‌شود و اگر ورثه صحت و درستی آن را تایید ننمایند و مورد تردید قرار گیرد، اعمال و اجرای آن منوط به تنفیذ وصیت نامه در دادگاه است.

بنابراین برای کاهش مشکلات پس از مرگ موصی، می‌توان سه نوع وصیت‌نامه رسمی، خودنوشت و سری را تنظیم کرد.

تنظیم وصیت نامه به صورت خودنوشت 

وصیتنامه خودنوشت به خط وصیت‌کننده است و دارای تاریخ به روز، ماه و سال به همراه امضای وصیت‌کننده است. این وصیت نامه یک سند عادی است و غلط بودن تاریخ یا عدم انتساب امضا به تنظیم کننده با ادله اثبات دعوا قابل اثبات است. افرادی که وصیت نامه خودنوشت به آنها سپرده شده می بایست بلافاصله از تاریخ اطلاع از فوت موصی وصیت نامه را به دادگاه محل وقوع ترکه بفرستند (ماده ۲۹۲) این نوع وصیت نامه ساده ترین نوع آن است این وصیت نامه باید ۳ شرط را دارا باشد :
الف – نوشته شدن به خط موصی

ب – داشتن تاریخ روز ماه سال به خط موصی

ج – امضای موصی

نکته – شخصی که سواد خواندن و نوشتن ندارد یا به دلیل نابینایی و ناتوانی قادر به نوشتن نیست این نوع وصیت نامه را نمی تواند تنظیم کند.

نکته – نابینایان نیز می توانند با خط مخصوص (خط بریل) وصیتنامه خودنوشت تنظیم کنند.

تنظیم وصیت نامه به صورت رسمی 

ویژگی وصیت‌نامه رسمی این است که در یکی از دفترخانه‌های اسناد رسمی نوشته می‌شود و تابع تشریفات و مقررات اسناد رسمی است. به علت برتری این نوع وصیت نامه نسبت به نوع قبلی بسیاری از مردم برای تنظیم وصیت نامه فرم رسمی آن را انتخاب می کنند.

اعتبار وصیت نامه رسمی مانند سایر اسناد رسمی است بنابراین موضوع آن خواه منقول باشد یا غیر منقول بدون نیاز به حکم دادگاه قابل اجراست. تمامی محتویات و امضاهای مندرج در وصیت نامه رسمی، معتبراست و تنها در برابر آنها می توان ادعای جعل مطرح کرد.

نمونه متن یک وصیت نامه رسمی

این وصیت نامه در تاریخ زیر حاضر گردید.

آقای حسین …… فرزند رضا به شناره شناسنامه ….. صادره از تهران متولد ۱۳۱۶ ساکن تهران خیابان ………. پس از اقرار بوحدانیت خداوند قادر و متعال و رسالت یکصد و بیست و چهار هزار پیغمبر و خاتمیت محمد ابن عبدالله (ص) و امامت حضرت علی ابن ابیطالب و فرزندان بلا فصلش(ع) و نیز اقرار به آیه شریفه کل نفس ذائقه الموت در کمال صحت روح و سلامت جسم در مقام انشاء وصیت بر آمد و به شرح زیر وصیت می نماید.

خانم بتول …… فرزند حسن به شماره شناسنامه …. صادره از همدان متولد ۱۳۲۰ ساکن تهران به نشانی بالا به عنوان وصی تعیین و معرفی نمود که وصی موظف است پس از آنکه موصی دعوت حق را لبیک گفته و به سرای باقی شتافت پس از کفن و دفن و ایام ثلاثه و هفته و چهلم و سال مطابق شئون خانوادگی یک دانگ و نیم مشاع از ۴/۵ دانگ مشاع از سرقفلی و حقوق صنفی و سرمایه یک باب مغازه مورد اجاره سند …… دفترخانه …. تهران جزء پلاک ثبتی ….. بخش … تهران را به عنوان قسمتی از ثلث ماترک تعیین که در اختیار و تملک وصی نامبرده (خانم بتول ….) قرار گیرد و احدی را هیچگونه حقی و ادعایی و بهره و نصیبی در مقدار تعیین شده باقی نیست و از سایر وراث انتظار دارد نهایت همکاری را در اجرای مفاد وصیت به عمل آورند تا خدای متعال خشنود گردد و بانوی نامبرده سهم الارث قانونی خود را نیز فرض الله به قانون ارث دارا خواهد بود.

مورد وصیت برای اخذ حق الثبت به مبلغ پانصد هزار ریال تقویم گردید و این تقویم فقط  برای وصول حق الثبت است و لاغیر و حق الثبت  مبلغ ۱۵۰۰۰ ریال طبق فیش شماره ….بانک ملی واریز و مبلغ ۱۰۰۰۰۰ ریال حق التحریر وصول و قبض شماره ….. صادر گردید و این سند روی اوراق شماره ….. و … تنظیم گردید.

تاریخ : دوازدهم بهمن ماه سال ۱۳۷۷ خورشیدی                         

محل امضاء موصی 

مشاوره با وکیل برای تنظیم وصیت نامه قانونی

تنظیم وصیت نامه به صورت سری

وصیت‌نامه سری ممکن است به خط وصیت‌کننده یا فرد دیگری باشد، اما در هر صورت امضای وصیت‌کننده باید ذیل آن وجود داشته باشد. چنین وصیت‌نامه‌ای باید در اداره ثبت یا محل دیگری که آن اداره معین می‌کند، به امانت گذاشته شود. شخص وصیت‌کننده هر وقت اراده کند، می‌تواند وصیت‌نامه‌اش را از اداره ثبت پس بگیرد.‌

همانطور که ملاحظه می شود لازم نیست وصیت نامه سری الزاماً به خط موصی باشد بلکه کافی است به امضای او برسد. هرگاه سندی که شرایط وصیت نامه سری را دارا نیست بدست موصی نوشته و امضا شده باشد و تاریخ و روز و ماه و سال آن معلوم باشد می توان آن را به عنوان خودنوشت پذیرفت.

نکته – در وصیت نامه سری امضای موصی مهمترین رکن است و مهر و اثر انگشت نمی تواند جایگزین آن شود. برعکس وصیت نامه رسمی نیازی به تاریخ ندارد و تاریخ ثبت در دفتر اسناد رسمی تاریخ وصیت نامه محسوب می شود.

تنظیم وصیت نامه در شرایط غیرعادی و فورث ماژور

به جز شیوه‌های تنظیم وصیت‌نامه که در بالا اشاره شد، نوع دیگری از وصیت نامه نیز وجود دارد که به وصیت‌نامه در مواقع اضطراری معروف است. منظور از مواقع اضطراری، زمان‌هایی است که حالت فوق‌العاده بر جامعه حاکم است و رعایت تشریفات وصیت نامه ممکن نیست، مانند شرایط جنگی، بمباران هوایی یا شیوع بیماری‌های مسری که در چنین حالتی شخص می‌تواند به طور شفاهی نزد ۲ شاهد وصیت کند؛ به شرط آن که یکی از شاهدان مفاد وصیت‌نامه را با تاریخ روز، ماه و سال تنظیم کند و به امضای حاضران برساند.

مطابق ماده ۲۸۳ قانون امور حسبی ۴ نوع وصیت نامه در موارد غیرعادی پیش بینی شده است :

الف – وصیت نامه نظامی                                     

ب – وصیت در موارد خطر فوری

ج –  وصیت بهنگام شیوع امراض سازی    

د – وصیت هنگام مسافرت در دریا

تنظیم وصیت نامه برای نوزاد متولد نشده

وصیت کردن برای جنین شاید اقدامی ناآشنا برای عده‌ای از افراد باشد، اما وصیت بر حمل یعنی جنینی که در رحم مادر است، وجهه قانونی و حقوقی دارد.

البته شرط اجرای این وصیت آن است که جنین زنده متولد شود اما اگر جنین سقط شود، حقوق ناشی از وصیت به ورثه او تعلق می‌گیرد.

نکته – باید توجه داشت که آنچه تحت عنوان وصیت در شرایط خاص مورد اشاره قرار گرفته (موضوع مواد ۲۸۳ به بعد قانون امور حسبی) فقط در همان شرایط معتبر و قابل تنظیم است و چنین نیست که مثلا شخصی بدون رعایت شرایط وصیت نامه خودنوشت یا سری یا رسمی در شرایط عادی وصیت کند و بعداً تنفیذ آن را از دادگاه بخواهد.با رویه بعضی از محاکم در رسیدگی و صدور حکم تنفیذ وصیت نامه در این فرض با منظور قانونگذار با آنچه از مقررات استنباط می وشد در تضاد است و ناشی از یک برداشت اشتباه! 

نکته – هرگاه وضع فوق العاده پایان پذیرد اعتبار وصیت نامه فوق العاده ظرف یک ماه از تاریخ رفع حالت اضطرار از بین می رود پس موصی می بایست پس از اتمام حالت غیرعادی ظرف یکماه نسبت به تنظیم وصیت نامه به یکی از طرق معتبر قانونی اقدام نماید (ماده ۲۹۰ قانون امور حسبی)

نکته – در مورد هر نوع وصیت نامه هرگاه اشخاص ذینفع به صحت وصیت اقرار کنند مفاد آن محترم و قابل اجراست هر چند که به شکل یکی از وصیت نامه های پیش بینی شده در قانون امور حسبی در نیامده باشد (ماده ۲۹۱ قانون امور حسبی) اشخاص ذی نفع در این ماه شامل ورثه موصی و موصی له هستند.

اعتبار وصیت نامه و تقسیم نامه تنظیم شده در زمان حیات مورث

شرایط صحت وصیت

شرایط صحت وصیت شامل شرایط مورد نیاز برای موصی (وصیت‌کننده)، شرایط موضوع وصیت و شرایط مورد نظر برای وصی است.

موصی (وصیت‌کننده)

شرایطی که باید وصیت کننده داشته باشد عبارت از بلوغ، عقل، اختیار، رشد و عدم خودکشی است.

در حقیقت، وصیت‌کننده باید اهلیت داشته و مجاز به تصرف در اموال خود باشد.

وصیت کودک، فرد دیوانه، مست و کسی که او را مجبور کرده باشند وصیت کند و محجوری که از تصرف در اموالش ممنوع است، صحیح نیست.

هرگاه فرد دست به خودکشی یا اعمالی بزند که باعث جراحت و از بین رفتن خود شود و بعد از آن وصیت کند، در صورت فوت، وصیت باطل بوده و اگر زنده بماند، وصیت موصی نافذ است.

موصی می‌تواند در هر صورت از وصیت خود برگردد و وصیت دومی بعد از وصیت اول خود صادر کند. در این صورت وصیت دوم مورد پذیرش است و به اجرا در می‌آید. 

موضوع وصیت

موضوع وصیت، باید جایز، دارای منفعت حلال و از ملک شخص وصیت‌کننده باشد. همچنین اگر فرد نسبت به اموال دیگران وصیت کند، صحیح نیست؛ اگرچه مالک آنها نیز اجازه بدهد.

البته اگر از سوی مالک وصیت کرده و او نیز تنفیذ کند، بعید نیست که صحیح باشد.

اموال وصیت‌شده نباید بیش از یک سوم کل اموال باشد.

بدهی‌ها، حقوق واجب الهی همچون خمس و زکات، مظالم و کفارات از اصل مال کم می‌شود؛ اگرچه فرد به آن وصیت نکرده باشد و شامل همه مال نیز بشود.

حج واجب نیز اگرچه نذری باشد، همین حکم را دارد.

انجام کارهای تبرعی (رایگان) همچون اطعام فقرا، اگر در حد یک سوم اموال باشد، نافذ است و بیش از آن را وارثان باید اجازه بدهند.

وصی

وصی یا به عبارتی شخص اجرا کننده وصیت لازم است بالغ، مسلمان و قابل اطمینان باشد؛ بر این اساس، وصیت به نابالغ، دیوانه و کافر صحیح نیست، اگر وصی مورد اعتماد باشد کافی است، گرچه احتیاط آن است که عادل باشد.

احتیاط واجب آن است که فرزند، وصیت پدرش را رد نکند، اما بر دیگران، پذیرش وصیت واجب نیست، حتی وصی پس از پذیرش و در زمان حیات وصیت‌کننده می‌تواند آن را پس بدهد؛ به شرط آن که به وصیت‌کننده ابلاغ کند.

این در حالی است که اگر وصیت را بپذیرد و تا زمان مرگ وصیت‌کننده آن را رد نکند یا اگر رد کرد، به اطلاع او نرساند، اجرای وصیت بر وصی واجب است. بلکه اگر وصی پس از مرگ وصیت‌کننده از وصیت اطلاع یابد، حق رد آن را ندارد و باید آن را اجرا کند.

وصیت‌کننده (موصی)‌ می‌تواند یک یا چند وصی‌ معین‌ کند، در صورت‌ تعدد، اوصیا باید مجتمعا به‌ وصیت عمل‌ کنند؛ مگر در صورتی که تصریح‌ به‌ استقلال‌ هر یک‌ شده باشد.

در فرضی که وصایت به اجتماع است، تصمیم‌ها باید به اشتراک گرفته شود. عمل یکی از اوصیا نافذ نیست، مگر اینکه دیگران نیز آن را تنفیذ کنند.

جهت ارتباط با وکیل متخصص ارث و وصیت نامه کلیک کنید  – 88019243