اظهارنامه عبارت از نوشتهای است که مطابق مقررات قانونی تنظیم میشود و وسیله قانونی بیان مطالب است که به آن اظهاریه نیز گفته میشود. اظهارنامه به صراحت ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی از راههای رسمی مطالبه حق به شمار میرود. به وسیله اظهارنامه، نه تنها مطالبه رسمی حق امکانپذیر است بلکه میتوان توسط اظهارنامه آمادگی تسلیم هر چیزی، اعم از مال، وجه و سند را به مخاطب اعلام کرد و آن را هنگام تسلیم اظهارنامه تحت نظر و حفاظت مرجع مربوط قرار داد.
اگر به اظهارنامه جواب ندهیم چه می شود ؟
موارد مندرج در اظهارنامه
برگ اظهارنامه، فرم چاپی مخصوصی نظیر برگ دادخواست است که از قدیم تاکنون توسط دادگستری چاپ شده و به فروش میرسد. این برگ چاپی شامل موارد زیر است:
۱- مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده
که در این قسمت اظهارکننده مشخصات خود شامل نام، نام خانوادگی و نشانی خود را قید میکند.
۲- موضوع اظهارنامه
عنوان مطلبی است که در متن اظهارنامه و قسمت خلاصه اظهارات شرح داده میشود.
۳- مشخصات و اقامتگاه مخاطب
که در این قسمت نام، نام خانوادگی و نشانی طرف خطاب اظهارکننده نوشته میشود.
۴- خلاصه اظهارات
در این قسمت اظهارکننده آنچه را که مورد نظر وی است و میخواهد به طرف دیگر ابلاغ کند، تشریح کرده و توضیح میدهد.
۵- خلاصه جواب
در این قسمت نیز دریافتکننده اظهارنامه، در نسخهای دیگر از آن به اظهارات فرستنده پاسخ میدهد.
کاربرد اظهارنامه در دادرسی
در بسیاری از موارد افراد، قبل از اینکه به تقدیم دادخواست و اقامه دعوا بپردازند، مطالب خود را با ارسال اظهارنامه به اطلاع طرف دعوا میرساند؛ مثلاً چنانچه موضوع دعوا مطالبه ۲۰ میلیون ریال وجه سفته باشد، به موجب اظهارنامه ارسالی به وی متذکر میشود که «شما به موجب یک فقره سفته به شماره فلان و به سررسید فلان، مبلغ ۲۰ میلیون ریال به اینجانب بدهکار هستید. با توجه به رسیدن موعد مندرج در سفته مقتضی است ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه، نسبت به تأدیه بدهی خود اقدام کنید تا نیازی به اقامه دعوا در محاکم دادگستری نباشد.»
گاهی اوقات همین اظهارنامه ارسالی برای طرف مؤثر واقع شده و او از ترس اقامه دعوا از سوی طلبکار، درگیر شدن در دادگستری و دریافت اخطاریههای متعدد و نیز حضور مأمور ابلاغ در محل سکونت یا کار خویش، به مذاکره تن میدهد و در نهایت بدون اقامه دعوا در داگستری که مستلزم صرف وقت و هزینه بسیار است، اظهارکننده به هدف خود که وصول طلبش است، میرسد.
اظهارنامه نوعی اولتیماتوم رسمی و اختیاری به طرف است و خواهان میتواند خسارت تأخیر تأدیه را از تاریخ ارسال اظهارنامه مطالبه کند.